ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

ДАР БОРАИ БОНКИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН

БОБИ I. ҚОИДАҲОИ УМУМӢ

Моддаи 1. Статуси ҳуқуқии Бонки миллии Тоҷикистон

Бонки миллии Тоҷикистон бонки марказии эмиссиони ва захиравии Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар моликияти Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад ва дар назди Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон масъул мебошад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Бонки миллии Тоҷикистон шахси мустақили юридики буда, дорои мӯҳр бо тасвири Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва номи худ мебошад.

Маҳалли воқеъ гардидани Бонки миллии Тоҷикистон шаҳри Душанбе мебошад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад бо салоҳдиди худ дар мамлакат ва хориҷ аз он шӯъбаҳо ва намояндагиҳо кушояд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯи ӯҳдадориҳои Бонки миллии Тоҷикистон ба истиснои ӯҳдадориҳое, ки бо розигии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ё Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул шудаанд, масъулият надорад, Бонки миллии Тоҷикистон низ аз рӯи ӯҳдадориҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки бе розигии Бонки миллии Тоҷикистон қабул шудаанд, масъулият надорад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 2. Тобеияти Бонки миллии Тоҷикистон

Бонки миллии Тоҷикистон ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ мебошад.

Тобеият чунин маъни дорад:

- аз тарафи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шудани фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъин ва аз вазифа озод намудани Раиси Бонки миллии Тоҷикистон ва муовинони вай;

- аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод кардани ҳисоботи солона, инчунин хулосаи аудитори, чи тавре ки ин дар моддаҳои 68, 70 ва 79 ин Қонун пешбини шудааст (Қонун аз 9.12.04с. № 63).

- муайян кардани ширкати аудитори ё мақом барои санҷиши кори Бонки миллии Тоҷикистон мувофиқи моддаи 79 ин Қонун, дар сурате, ки Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз натиҷаи аудит, ки Бонки миллии Тоҷикистон гузаронидааст, норози бошад;

- пешниҳод кардани ҳисоботи солонаю нимсола ва самтҳои асосии сиёсати пулию кредити ва асъори.

Моддаи 3. Мақсадҳои асосии Бонки миллии Тоҷикистон

Мақсадҳои асосии Бонки миллии Тоҷикистон аз инҳо иборатанд:

ба даст овардан ва нигоҳ доштани суботи иқтидори харидории асъори милли. Барои иҷрои ин мақсад Бонки миллии Тоҷикистон шароити бозорҳои пули, кредити ва асъориро, ки ба тараққии пай дар пай ва устувори иқтисоди ва ба иқтисодиёти ҷаҳон пайвастани он мусоидат менамояд, муқаррар мекунад ва нигоҳ медорад;

тараққи додан ва мустаҳкам намудани системаи бонкии ҷумҳури;

мусоидат кардан ба кори самаранок ва мунтазами системаи ҳисоббаробаркуниҳо.

Моддаи 4. Вазифаҳои асосии Бонки миллии Тоҷикистон

Мувофиқи қоидаҳои ин Қонун Бонки миллии Тоҷикистон ҳамчун бонки захиравии мамлакат вазифаҳои асосии зеринро иҷро менамояд:

1) сиёсати пулию кредити ва асъории давлатро таҳия намуда, онро амали мегардонад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

2) ҳамчун бонкдори давлат ва намояндаи молиявии он амал мекунад;

3) таҳлили иқтисоди ва пулиро мегузаронад ва дар асоси он ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таклифҳои худро пешниҳод мекунад, натиҷаҳои таҳлилро ба маълумоти аҳли ҷамъият мерасонад;

4) барои иҷрои амалиётҳои бонки ба бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки иҷозатнома дода, фаъолияти онҳоро назорат ва танзим менамояд;

5) барои бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки мақомоти охирини қарздиҳанда мебошад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

6) ба системаи пардохтҳо дар ҷумҳури назорат мекунад ва ба кори самараноки системаи пардохтҳои байнибонки мусоидат менамояд;

7) ба таври монополи эмиссияи пулро амали менамояд ва гардиши онро ба роҳ мемонад;

8) захираҳои асъории давлатро нигоҳ медорад ва онҳоро идора мекунад;

9) аз номи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба худ ӯҳдадориҳо мегирад, амалиётҳоеро, ки аз иштироки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар фаъолияти ташкилотҳои байналхалқи дар соҳаҳои бонки, кредити ва пули мувофиқи шарту шароитҳои қарордодҳои байналхалқи бармеоянд, иҷро мекунад;

10) баланси пардохти давлатро тартиб медиҳад.

Моддаи 5. Санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон

Бонки миллии Тоҷикистон оид ба масъалаҳое, ки ин Қонун ва дигар қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар салоҳияти он қарор додаанд, санадҳои меъёри мебарорад, ки иҷрои онҳо барои мақомоти ҳокимияти давлати ва иҷроия, ҳамаи бонкҳо ва ташкилотҳои молиявии ғайрибонки, шахсони юридики ва воқеи ҳатми мебошанд.

Санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон хилофи Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон буда наметавонанд.

Санадҳои меъёрию ҳуқуқии умумиҳатмии Бонки миллии Тоҷикистон тибқи қонунгузории ҷори эътибор пайдо мекунанд. Дигар санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон аз рӯзи қабул шуданашон эътибор пайдо мекунанд, бо истиснои ҳолатҳое, ки Раёсати Бонки миллии Тоҷикистон (минбаъд Раёсат) мӯҳлати дигареро муқаррар накарда бошад. Санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон қувваи бозгашт надоранд (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

Санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон дар мавридҳои зарури пурра ба ҳамаи бонкҳои ба қайд гирифташуда ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ба воситаи почта ё алоқаи дигар фиристода мешаванд.

Нисбати санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон ба тартиби муқарраркардаи Қонун шикоят кардан мумкин аст.

Лоиҳаи қонунҳои ҷумҳури, инчунин санадҳои меъёрии мақомоти ҷумҳури, ки ба вазифаҳои худро иҷро кардани Бонки миллии Тоҷикистон дахл доранд, барои хулоса ба Бонки миллии Тоҷикистон фиристода мешаванд.

Моддаи 6. Ташкили фаъолият ва амволи Бонки миллии Тоҷикистон

Бонки миллии Тоҷикистон фаъолияти худро мустақилона ташкил карда, ба амал мебарорад. Дахолати мақомоти давлати дар ташкили фаъолияти он мумкин нест.

Бонки миллии Тоҷикистон соҳиби воситаҳои пули, биноҳо, иншоот, таҷҳизот, дигар маводи қиматнок мебошад, аз онҳо истифода мебарад ва ба онҳо ихтиёрдори мекунад ва метавонад ба мақсади иҷрои вазифаҳои худ, ташкилотҳоеро, ки дорои ҳуқуқи шахси юридики мебошанд, таъсис диҳад, биноҳо, иншоот ё амволи дигарро харида гирад, агар чунин амвол барои таъмини фаъолияти Бонки миллии Тоҷикистон зарур бошад.

Давлат ҳимояи ҳуқуқи амволии қонунии Бонки миллии Тоҷикистонро кафолат медиҳад ва наметавонад амвол, фондҳо, воситаҳои пулии онро мусодира намояд ё сармояи оинномавии онро кам кунад.

Моддаи 7. Ҳамкории байналхалқии Бонки миллии Тоҷикистон

Бонки миллии Тоҷикистон дар маҷлисҳои машваратии байниҳукумати, дар шӯроҳо ва ташкилотҳо оид ба масъалаҳои сиёсати пули, додани иҷозатнома барои амалиётҳои бонки, доир ба масъалаҳои назорати бонки ва масъалаҳои дигар, ки ба салоҳияти он тааллуқ доранд, аз Ҷумҳурии Тоҷикистон намояндаги мекунад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ба муассисаҳои хориҷи, ҳукумати, молияви ва бонки, инчунин ташкилотҳои байналхалқи, ки дар онҳо Бонки миллии Тоҷикистон ё Ҷумҳурии Тоҷикистон иштирок мекунад, хизматҳои бонки расонад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад дар ташкилотҳои байналхалқи, ки мақсадашон бо роҳи ҳамкории байналхалқи ба даст овардани суботи молияви ва иқтисоди мебошад иштирок намояд.

Бонки миллии Тоҷикистон дар доираи ваколатҳои худ ба сифати намояндаи Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад, ба зиммаи худ ӯҳдадориҳо гирад ва амалиётро, ки ба иштироки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ташкилотҳои байналхалқи вобастаанд, иҷро намояд.

БОБИ II. САРМОЯ, ФОИДА, ФОНДҲОИ БОНКИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН

Моддаи 8. Сармояи оинномавии Бонки миллии Тоҷикистон

Сармояи оинномавии Бонки миллии Тоҷикистон 20,0 млн. сомониро ташкил медиҳад. Он дар асоси Қарори Раёсат бо розигии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо тасдиқи минбаъдаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад зиёд карда шавад (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

Сармояи оинномавиро ба дигарон додан ё ба касе гарав мондан мумкин нест.

Моддаи 9. Буҷети солона

Ҳамаи даромад ва хароҷоти Бонки миллии Тоҷикистон дар сметаи даромад ва хароҷоте, ки Раёсат тасдиқ кардааст, пешбини мегардад.

Сметаи даромад ва хароҷот дар давоми сол бояд таҳти назорати бухгалтери бошад, ки он аз тарафи аудити дохили мувофиқи моддаи 80 ин Қонун сурат мегирад.

Моддаи 10. Фоида ва фонди Бонки миллии Тоҷикистон

Фоидаи тавозунии воқеан бадастдаровардаи Бонки миллии Тоҷикистон аз рӯи натиҷаҳои сол мутобиқи дастури сохтори ҳисобдори барои Бонки миллии Тоҷикистон муайян гардида, ба тартиби зерин тақсим карда мешавад:

Сармояи оинномави - 10 фоиз

Фонди захирави - 20 фоиз

Аз қисми боқимондаи фоидаи Бонки миллии Тоҷикистон баъди иҷрои талаботи дар қисми якуми ҳамин модда нишондодашуда 69 фоиз ба буҷети ҷумҳури гузаронида мешавад.

Гузаронидани маблағҳо аз фоида ба буҷети ҷумҳури баъди тасдиқи ҳисоботи солона аз тарафи Раёсат ва гирифтани розигии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон на дертар аз 1 ноябри соли нави молияви амали карда мешавад.

Баъди ба тартиби дар қисмҳои якум ва дуюми ҳамин модда муқарраршуда тақсим намудани фоидаи Бонки миллии Тоҷикистон қисми боқимондаи он тибқи қарори Раёсат тақсим карда мешавад.

Дар ҳолати дар соли гузашта зиён дидан ва барои пӯшонидани ин зиён кофи набудани фонди захирави ҳамаи фоидаи соли ҷори барои пӯшонидани зиён равона карда мешавад. Баъди пӯшонидани зиён қисми боқимондаи фоида бо тартиби дар боло зикршуда тақсим карда мешавад.

Маблағҷудокуни ба фонди захирави то вақте ба амал бароварда мешавад, ки андозаи фонди захирави ба андозаи дукаратаи сармояи оинномави расад. Ҳангоми аз ҳисоби фонди захирави пӯшонидани зиёни Бонки миллии Тоҷикистон фонди захирави аз нав ба тартиби дар боло муқарраргардида пур карда мешавад.

Дар ҳолатҳои истиснои, вақте ки Бонки миллии Тоҷикистон фаъолияти худро аз ҳисоби маблағҳои фонди захирави бо зиёни ҷуброннагардида анҷом медиҳад, фоидаи Бонки миллии Тоҷикистон дар солҳои минбаъда барои ҷуброн кардани зиёни ҷойдошта равона карда мешавад. Баъд аз пурра ҷуброн намудани зиёни номбаршуда қисми боқимондаи фоида бо тартиби дар қисми якуми ҳамин модда нишондодашуда тақсим карда мешавад.

Аз ҳисоби Бонки милии Тоҷикистон ба шахсони воқеию ҳуқуқи, ки ба фаъолияти асосии он алоқаманд нестанд, расонидани ёрии молияви ва модди манъ аст (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 11. Масунияти андозии Бонки миллии Тоҷикистон

Масунияти андозии Бонки миллии Тоҷикистон ва муассисаҳои он мувофиқи Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон ба танзим дароварда мешавад (Қонун аз 12.05.01с. № 14).

БОБИ III. СИЁСАТИ ПУЛИЮ КРЕДИТИ ВА АСЪОРИ

Моддаи 12. Сиёсати пулию кредити ва асъори

Бонки миллии Тоҷикистон мақоме мебошад, ки сиёсати давлатии пулию кредити ва асъории Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҳия ва амали менамояд. Мақсади сиёсати пулию кредити ва асъории Бонки миллии Тоҷикистон таъмини устувории асъори миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, иқтидори харидори ва қурби он нисбати асъорҳои серталаби хориҷи мебошад (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

Моддаи 13. Воситаҳои сиёсати пулию кредити ва асъори

Бонки миллии Тоҷикистон, барои амали намудани вазифаҳои худ дар соҳаи сиёсати пулию кредити ва асъори воситаҳо ва усулҳои асосии зеринро истифода мебарад:

1) меъёрҳои фоизи аз рӯи амалиётҳои Бонки миллии Тоҷикистон;

2) меъёрҳои захираҳои ҳатмии дар Бонки миллии Тоҷикистон ба депозит гузошташаванда (талаботи захирави);

3) амалиётҳо дар бозори озод;

4) ба бонкҳо додани қарз;

5) танзими асъори;

6) муқарраркунии аломатҳои афзоиши пули дар муомилот буда;

7) маҳдудкуниҳои бевоситаи миқдори.

Моддаи 14. Танзими ҳаҷми кредитҳои додашаванда

Бонки миллии Тоҷикистон ҳаҷми умумии кредитҳоеро, ки мувофиқи аломатҳои қабулшудаи сиёсати ягонаи пулию кредитии давлати медиҳад, танзим менамояд.

Моддаи 15. Муқаррар намудани меъёрҳои фоизи

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад як ё якчанд меъёрҳои фоизиро аз рӯи амалиётҳои гуногуни худ муқаррар намояд ва сиёсати фоизиро бидуни муайнкунии меъёрҳои фоизи амали созад.

Меъёрҳои фоизии Бонки миллии Тоҷикистон аз меъёрҳои камтарин иборат мебошанд, ки аз рӯи онҳо Бонки миллии Тоҷикистон амалиёти худро иҷро менамояд.

Бонки миллии Тоҷикистон сиёсати фоизиро барои таъсиррасони ба меъёрҳои фоизи бозори ба мақсади мустаҳкам намудани асъори милли истифода мебарад.

Моддаи 16. Захираҳои ҳатмие, ки барои бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки муқаррар карда мешаванд

Бонки миллии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад барои бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки аз рӯи депозитҳо ва ҳамин гуна ӯҳдадориҳои дигар захираҳои ҳатми муқаррар кунад.

Андозаи захираҳои ҳатми аз ҷиҳати фоиз нисбати ӯҳдадориҳои бонк ва дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки, инчунин тартиби ба депозит гузоштан дар Бонки миллии Тоҷикистон аз тарафи Раёсат муқаррар карда мешавад.

Меъёрҳои захираҳои ҳатми аз 20 фоизи ӯҳдадориҳои бонк ва дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки зиёд буда наметавонанд ва барои шаклҳои гуногуни ташкилотҳои молиявии ғайрибонки тафриқа дошта метавонанд.

Қисми чорум хориҷ карда шуд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Меъёрҳои ҷудо кардани захираҳои ҳатми дар давоми ҳар даврае, ки 10 рӯзи амалиётро дарбар мегирад, зиёда аз панҷ дараҷаи фоиз тағйир дода шуда наметавонанд. Дар сурати риоя нагардидани меъёрҳои ҷудо кардани захираҳои ҳатми Бонки миллии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад бечуну чаро аз бонк ва дигар ташкилоти вайронкунанда маблағи намерасидагиро талаб кунад ва ин гуна ташкилоти кредитиро ба маблағи муайянкардаи Бонки миллии Тоҷикистон ҷарима намояд; вале чунин маблағи ҷарима аз андозаи дукаратаи меъёри маблағдиҳии (рефинансирование) дар ин лаҳза амалкунанда зиёд буда наметавонад.

Дар сурати бозхондани иҷозатнома барои амалиёти бонки маблағҳои дар Бонки миллии Тоҷикистон депозит карда шуда барои пӯшонидани ӯҳдадориҳои бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки дар назди амонатгузорон ва кредиторҳо истифода бурда мешаванд.

Моддаи 17. Амалиётҳо дар бозори озод

Амалиёт дар бозори озод чунин маъни дорад, ки Бонки миллии Тоҷикистон метавонад дар бозорҳои молияви бо коғазҳои қиматноки қарзи ба воситаи хариду фурӯши коғазҳои қиматноки қарзи, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон баровардааст, коғазҳои қиматноки қарзии худаш, инчунин дигар коғазҳои қиматноки қарзи муомилот анҷом диҳад.

Меъёри амалиёт дар бозори озод аз тарафи Раёсат тасдиқ карда мешавад.

Моддаи 18. Мафҳуми маблағдиҳи (рефинансирование)

Таҳти мафҳуми маблағдиҳи (рефинансирование) додани қарз аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон ба бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки, аз ҷумла баҳисобгири ва аз нав ба ҳисобгирии векселҳо фаҳмида мешавад.

Тарз ва шароити маблағдиҳиро Бонки миллии Тоҷикистон мувофиқи қоидаҳои моддаи 21 ҳамин Қонун муқаррар мекунад (Қонун аз 2.12.02с. №

63).

Моддаи 19. Мафҳуми маҳдудкуниҳои миқдории бевосита

Маҳдудкуниҳои миқдории бевоситаи Бонки миллии Тоҷикистон муқаррар намудани меъёрҳои маблағдиҳи (рефинансирование) ба бонкҳо, кредит додан ба иқтисодиёт, иҷро намудани баъзе амалиётҳои бонкиро аз тарафи ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ифода мекунад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад дар ҳолатҳои истиснои ба мақсади гузаронидани сиёсати ягонаи давлатии пулию кредити маҳдудкунии миқдории бевоситаро ба кор барад.

Моддаи 20. Муқаррар намудани аломатҳои афзоиши миқдори пул

Бонки миллии Тоҷикистон аломатҳои афзоиши як ё якчанд нишондиҳандаҳои миқдори пулро мувофиқи самтҳои асосии сиёсати ягонаи пулию кредитии давлати муқаррар мекунад.

Моддаи 21. Додани кредит ба бонкҳо

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ба бонкҳо бо шартҳое, ки давра ба давра аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон муқаррар карда мешаванд ва ба ивази кафолатҳои зерин кредит диҳад:

1) бо коғазҳои қиматноке, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баровардааст ва онҳо як қисми эмиссияи давлати мебошанду мӯҳлати пардохташон аз рӯзи онҳоро ба даст овардани Бонки миллии Тоҷикистон аз як сол зиёд нест (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

2) бо коғазҳои қиматноке, ки Бонки миллии Тоҷикистон баровардааст;

3) бо векселҳои одди ё интиқоли, ки ба мақсадҳои неки тиҷорати, саноати, кишоварзи нашр ва пешниҳод карда шуда, ду ва зиёда индосамент дошта, яке аз онҳо ақаллан ба яке аз бонкҳо тааллуқдор буда, мӯҳлати пардохташон на зиёда аз даҳ моҳ аз рӯзи онҳоро ба даст овардани Бонки миллии Тоҷикистон мебошад;

4) бо депозитҳо ва дигар ҳисобҳо дар Бонки миллии Тоҷикистон ё дигар муассисаи молияви, ки онро бонк эътироф намудааст ва он иборат аз ҳар гуна актив мебошад, ки Бонки миллии Тоҷикистон метавонад онро харад, фурӯшад ва савдо кунад.

Кредитҳои дар қисми якум зикрёфта дар шакли аванс, қарз, харид, фурӯш, баҳисобгири ва аз нав баҳисобгирии воситаҳо дар асоси конкурси ва ғайриконкурси дода шуда метавонад.

Бонки миллии Тоҷикистон кредитҳои таъминнашударо фақат дар ҳолатҳои истиснои ба мақсади таъмини меъёри пардохтпазирии бонк ва вақте ки ин барои нигоҳдории ягонагии системаи бонки зарур аст, дода метавонад.

Бонки миллии Тоҷикистон вақт-вақт инҳоро ба маълумоти аҳли ҷамъият расонида меистад:

1) меъёри минималии фоиз, ки мувофиқи он ба бонкҳо кредит медиҳад;

2) меъёрҳои объективи, ки мувофиқи онҳо бонкҳо барои гирифтани кредитҳо ба конкурсҳо роҳ дода мешаванд.

Бонки миллии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад меъёрҳои ҷудогонаи фоизи, лимитҳоеро оид ба категорияҳои ин муомилот ва мӯҳлатҳои адои онҳоро муқаррар кунад.

Моддаи 22. Таъминоти кредитҳо

Таъминот барои кредитҳои Бонки миллии Тоҷикистон инҳо буда метавонанд:

- тилло ва дигар фулузоти қиматбаҳо дар шаклҳои гуногун;

- асъори хориҷи;

- векселҳо дар асъори тоҷики ва хориҷии мӯҳлати адояшон то шаш моҳ;

- коғазҳои қиматноки давлати.

Рӯйхати векселҳо ва коғазҳои қиматноки давлати, ки барои таъмини кредитҳои Бонки миллии Тоҷикистон қобили қабуланд, аз тарафи Раёсат муайян карда мешавад. Дар ҳолатҳои муқарраркардаи Раёсат ба сифати таъминоти кредитҳо дигар воситаҳои қиматнок, ҳамчунин кафолат ва замонат истифода шуда метавонад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 23. Пешбиниҳои ҳарсола дар бораи сиёсати пулию кредити ва асъори

Бонки миллии Тоҷикистон ҳар сол, на дертар аз 1 декабр ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинии сиёсати пулию кредити ва асъориро барои соли оянда пешниҳод мекунад (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

БОБИ IV. ҲАМКОРИИ БОНКИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН БО МАҚОМОТИ ҲОКИМИЯТИ ДАВЛАТИ

Моддаи 24. Принсипҳои асосии ҳамкори

Бонки миллии Тоҷикистон дар доираи ваколатҳое, ки қонун ба вай додааст, дар фаъолияти худ мустақил мебошад. Мақомоти ҳокимияти намояндаги ва иҷроия ҳақ надоранд ба фаъолияти Бонки миллии Тоҷикистон ва воҳидҳои он дар амали намудани ваколатҳои қонунан ба зиммааш гузошташуда дахолат намоянд.

Ҳар гуна мудохила ба фаъолияти онро Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо пешниҳоди Бонки миллии Тоҷикистон мавриди барраси қарор медиҳанд.

Барои иҷрои вазифаҳои ба зимааш гузошташуда Бонки миллии Тоҷикистон дар кор карда баромадани сиёсати иқтисодии Ҳукумати Ҷумиҳурии Тоҷикистон иштирок мекунад. Раиси Бонки миллии Тоҷикистон ё бо супориши вай яке аз муовинонаш дар ҷаласаҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон иштирок мекунанд.

Бонки миллии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба якдигар аз амалҳои тахминшаванда, ки дорои аҳамияти умумидавлати мебошанд, ахборот медиҳанд, кори худро ҳамоҳанг месозанд, вақт-вақт машваратҳо мегузаронанд.

Бонки миллии Тоҷикистон ба Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои ҷалб намудани кредитҳо аз тарафи сектори давлати, адои қарзи давлати бо назардошти таъсири он ба вазъияти системаи бонки ва ҳадафҳои асосии сиёсати ягонаи пулию кредитии давлати машварат медиҳад.

Моддаи 25. Ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон додани кредит

Бонки миллии Тоҷикистон ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба истиснои ҳолатҳое, ки бо Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи Буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" пешбини шудааст, кредит бевосита намедиҳад.

Ба Бонки миллии Тоҷикистон мустақиман харидани коғазҳои қиматноки давлати дар давраи ҷобаҷокунии ибтидоии онҳо манъ аст (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

Моддаи 26. Хизматрасонии қарзи давлати

Дар асоси қоидаҳои қисми панҷуми моддаи 1 ин Қонун Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ба қарзи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи гузаронидани амалиёт оид ба ҷойгиркунии заёмҳои давлати, адои онҳо ва пардохти фоиз аз рӯи онҳо хизмат расонад.

Моддаи 27. Депозитҳо (амонатҳо) ва амалиёти кассави

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад аз Хазинахонаи давлати ва мақомоти дигари давлати депозит гирад. Ба сифати депозитарий (амонатнигоҳдоранда) Бонки миллии Тоҷикистон депозитҳо қабул мекунад ва пул медиҳад, оид ба ҳисобҳо ҳисобу китоб мебарад ва дигар хизматҳои молияви мерасонад. Бонки миллии Тоҷикистон пардохтҳоро дар доираи воситаҳои ҳисобҳои дахлдор амали менамояд.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад бонкҳои дигарро барои қабул намудани депозитҳои мазкур бо шарту шароите, ки мувофиқи қарордоди дуҷониба муқаррар карда шудаанд, ваколатдор намояд.

Моддаи 28. Вазифаҳои агенти молияви

Бонки миллии Тоҷикистон дар асоси мӯҳлат ва шароите, ки бо мувофиқаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда шудааст, дар ташкили хизматрасонии коғазҳои қиматноки давлати дар шакли бақайдгири дар ҳисобҳо аз рӯи чунин самтҳо ҳамчун агенти молиявии давлат амал мекунад:

а) маркетинги коғазҳои қиматноки аз тарафи давлат ва мақомоти он баровардашуда;

б) пардохти маблағи асосии коғазҳои қиматнок, фоизҳо ва дигар подошҳои комиссиони;

в) аз рӯи дигар самтҳое, ки мувофиқи мақcадҳо ва вазифаҳои Бонки миллии Тоҷикистон мебошанд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 29. Ташкили хизматрасонии кассавии буҷетҳо

Бонки миллии Тоҷикистон якҷоя бо Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон тартиби иҷрои буҷетҳои ҷумҳури ва маҳаллиро муқаррар мекунад.

Бонки миллии Тоҷикистон иҷрои кассавии буҷетҳои ҷумҳури ва маҳаллиро ба воситаи бонкҳо амали менамояд ва метавонад амалиёти барои иҷрои буҷетҳо заруриро ба воситаи муассисаҳои худ ба ҷо оварад.

Моддаи 30. Бонки миллии Тоҷикистон - бонкдор, мушовири молияви ва агент

Бонки миллии Тоҷикистон ҳамчун бонкдор, мушовири молияви ва агенти Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти дигари давлати оид ба масъалаҳои системаи захира ва масъалаҳои дигар мебошад, ки бо фаъолияти бонки вобастаанд.

БОБИ V. МУНОСИБАТҲОИ БОНКИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН БО БОНКҲО ВА ДИГАР ТАШКИЛОТҲОИ МОЛИЯВИИ UАЙРИБОНКИ

Моддаи 31. Танзими фаъолияти бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки

Бонки миллии Тоҷикистон дорои ҳуқуқи истисноии иҷозатдиҳи, назорат ва танзими фаъолияти бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки мебошад. Ба ин мақсад ба Бонки миллии Тоҷикистон чунин ваколатҳо дода мешавад:

- дидани чораҳои дахлдор барои амали намудани ваколатҳо ва вазифаҳои муқарраркардаи ин Қонун бо роҳи иҷозатномадиҳи ба бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки, инчунин таҳияи стандартҳо дар соҳаи назорат ба фаъолияти онҳо, муқаррар кардани тартиби истифодабарии санадҳои меъёри ва чорабиниҳои худ;

- гузаронидани тафтиши ҳамаи бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки бо қувваи кормандони худ ё мутахассисони бомаҳорати ба ин мақсад ҷалб гардида, инчунин тафтиши регистрҳо, ҳуҷҷатҳо, ҳисобҳои онҳо ва риоя намудани қонунгузори аз тарафи онҳо;

- аз бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки талаб намудани пешниҳоди ахбороти барои назорат ва танзими фаъолияти онҳо зарури, инчунин дидани чораҳо оид ба ислоҳи вазъияти дар онҳо ба амаломада ё татбиқ намудани чораи ҷазои муқарраркардаи қонунгузори.

Моддаи 32. Ташкили ҳисоббаробаркуни дар байни бонкҳо

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад оиди амали намудани пардохтҳои байнибонки хизмат расонад, барои ташкили системаи клиринги байнибонки ва дигар шаклҳои ҳисоббаробаркуни мувофиқи санадҳои меъёрии қабулкардааш мусоидат намояд.

Бонки миллии Тоҷикистон барои мӯҳлатҳои коркарди пардохтҳо дар Бонки миллии Тоҷикистон ҷавобгар мебошад. Дар сурати бо айби он зиёда аз мӯҳлати пешбинишуда таъхир ёфтани пардохт Бонки миллии Тоҷикистон вазифадор аст барои ҳар рӯзи таъхирёфта назар ба меъёри фоизи ҷори ду баробар зиёд фоиз диҳад.

Моддаи 33. Пешниҳод намудани ахборот

Бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки вазифадоранд ба Бонки миллии Тоҷикистон ҳар гуна ахборот ва маълумоти талабкардаашро, ки барои амали намудани вазифаҳояш заруранд, пешниҳод кунанд.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ин ахборот ва маълумоти пешниҳодшударо пурра ё қисман мувофиқи категорияҳои бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки, ки аз рӯи навъи фаъолияташон дараҷабанди шудаанд, нашр намояд.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад шабакаи ахборотиро барои зарурати системаи бонки таъсис диҳад ва нигоҳ дорад.

Моддаи 34. Хизматрасонии депозитари

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад барои бонкҳое, ки дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамоянд, ҳисобҳо кушояд ва ба ин ҳисобҳо бо пардохти фоизҳо ва гирифтани ҳаққи хизмат маблағ ворид намояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

БОБИ VI. РОБИТАҲОИ ИҚТИСОДИИ ХОРИҶИ ВА АМАЛИЁТҲОИ АСЪОРИ

Моддаи 35. Ваколатҳои Бонки миллии Тоҷикистон дар соҳаи фаъолияти иқтисодии хориҷи

Бонки миллии Тоҷикистон дар мавридҳое, ки бо қонунгузори ва созишномаҳои байналхалқии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбини шудаанд, дар муносибатҳо бо бонкҳои марказии (миллии) давлатҳои хориҷи, Фонди байналхалқии асъор, Бонки умумиҷаҳони ва дигар ташкилотҳои молиявию кредитии байналхалқи намояндаи манфиатҳои ҷумҳури буда, аз номи он муомила ва додугирифт мекунад.

Қисми дуюми хориҷ карда шуд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 36. Бонки миллии Тоҷикистон мақоми - танзими асъор ва назорати асъор

Бонки миллии Тоҷикистон мақоми давлатии танзими асъор ва назорати асъор буда, вазифаи худро мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи танзими асъор ва назорати асъор" ва дигар қонунҳо амали менамояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Ба салоҳияти Бонки миллии Тоҷикистон дар соҳаи танзими асъор инҳо дохил мешаванд:

- баровардани санадҳои меъёри оид ба танзими амалиёти асъор, ки аз тарафи шахсони воқеи ва юридики, аз ҷумла бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ва мақомоти давлати сурат мегирад;

- додан ва бозхондани иҷозатномаҳо, назорат ва танзими фаъолияти шахсони воқеи ва ҳуқуқи, ки ба анҷомдиҳии амалиётҳои асъори машғуланд, аз ҷумла бонкҳо (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

- муайян кардани тартиб ва қоидаҳои анҷом додани амалиётҳои асъори барои шахсони воқеи ва ҳуқуқи (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

- муайянкунии тарзи муқаррар намудани қурби асъори милли нисбати асъори дигар (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Бонки миллии Тоҷикистон ҳангоми иҷрои вазифаи назорати асъор ҳамчун яке аз агентҳои давлат амал мекунад. Ҳисобот ва маълумотдиҳи оид ба ҳисобҳо ва маълумоти дигар, ки тавассути қонунгузори пешбини шудаанд, аз Бонки миллии Тоҷикистон мегузаронад.

Моддаи 37. Пешниҳоди ҳисобот оид ба амалиётҳои асъори

Шахсони воқеи ва ҳуқуқи, ки ба анҷомдиҳии амалиёти асъори иҷозат доранд, вазифадоранд ба Бонки миллии Тоҷикистон дар бораи амалиётҳои асъории худ, инчунин оид ба риояи ҳудудҳои мавқеи озоди асъориашон бо тартиби муқаррарнамудаи Бонки миллии Тоҷикистон ҳисобот пешниҳод намоянд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 38. Захираҳои асъории байналмилалии давлат (Қонун аз

2.12.02с. № 63)

Бонки миллии Тоҷикистон дар баланси худ захираҳои асъории байналмилалии давлатро нигоҳ медорад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Бонки миллии Тоҷикистон захираҳои асъории байналмилалии давлатро ба дараҷае, ки аз нуқтаи назари амали намудани сиёсати пулию кредити ва асъори зарур аст, нигоҳ медорад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Дар сурати камшавии захираи асъории байналмилали ё аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон мушоҳида гардидани тамоюли камшавии он то дараҷае, ки барои гузаронидани сиёсати асъори ё сари вақт иҷро намудани амалиёти байналмиллали зиён расонида метавонад, Бонки миллии Тоҷикистон ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазъияти захираҳои байналмилали ва сабабҳое, ки боиси камшавии онҳо шудаанд ё шуда метавонанд, оиди ислоҳи ҳолати баамаломада гузориш пешниҳод мекунад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Бонки миллии Тоҷикистон то вақте, ки ин ҳолатро ислоҳшуда нашуморад, пешниҳод намудани ҳисобот ва тавсияҳоро давом медиҳад.

Моддаи 39. Захираҳои байналмилалии Бонки миллии Тоҷикистон

Ба мақсади иҷрои ӯҳдадориҳои худ ба асъори хориҷи ва таъмини сармояи оинномави аз тағйирёбии қурби асъор Бонки миллии Тоҷикистон як қисми маблағҳои худро бо асъори хориҷи ва дигар активҳои байналхалқи, ки арзиши онҳо дар бозорҳои байналхалқи устувор аст нигоҳ медорад. Зимнан Бонки миллии Тоҷикистон аз рӯи шарту шароите, ки Раёсат муайян мекунад, захираи байналхалқи таъсис медиҳад, ки аз инҳо иборат аст (Қонун аз 2.12.02с. № 63):

1) тилло;

2) асъори хориҷи дар шакли пули коғази (банкнот) ва тангаҳо, ба шумули оне, ки дар хориҷа ҷой дода мешавад;

3) ҳар гуна активи захиравии дар ҷаҳон эътирофшуда, ба шумули ҳуқуқи харидани саҳми захира аз Фонди байналхалқии асъор ва ҳуқуқи қарз гирифтани маблағ аз он;

4) векселҳои интиқолшаванда ва ӯҳдадориҳои қарзи, инчунин векселҳои хазинави ва дигар коғазҳои қиматноки аз тарафи давлатҳо, ташкилотҳои молиявии байналхалқи ба асъори хориҷи бароварда ва кафолатдодашуда ва бо асъори давлати хориҷи пардохташаванда, ки онҳоро Раёсат муайян мекунад;

5) дигар активҳои хориҷи, ки онҳо аз тарафи Раёсат муайян карда мешаванд.

Бонки миллии Тоҷикистон идоракунии захираҳои асъории байналмилалии худро бо мақcади ҳимояи онҳо аз беқурбшави ва таъмини пардохтпазириашон ба роҳ мемонад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 40. Амалиёт бо асъори хориҷи

Бонки миллии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад:

1) ҳар гуна амалиётро бо асъори хориҷи дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва берун аз он, ки онҳо мувофиқи қонунҳои дар ҷумҳури амалкунанда ва дар таҷрибаи бонкии байналхалқи қабулшуда мебошанд, иҷро намояд;

2) векселҳои хазинави ва дигар коғазҳои қиматноки аз тарафи давлатҳои хориҷи ё ташкилотҳои молиявии байналхалқи баровардашуда ва кафолат додашударо харад ва фурӯшад, инчунин дигар шартномаҳоеро, ки хилофи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон намебошанд ва дар таҷрибаи бонкии байналхалқи қабул карда шудаанд, имзо намояд;

3) дар бонкҳои маркази ва муассисаҳои молиявии давлатҳои дигар ҳисобҳо кушояд;

4) ҳисобҳо кушода, инчунин аз манфиатҳои бонкҳои маркази ва дигар муассисаҳои молиявии давлатҳои хориҷи дар Ҷумҳурии Тоҷикистон намояндаги кунад;

5) Бонки миллии Тоҷикистон метавонад созишномаҳои пардохти ва клиринги ё ҳар гуна қарордодҳои ба ин монандро бо муассисаҳои клирингии маркази, оммави ё хусусии мамлакатҳои дигар ҳам аз номи худ ва ҳам аз ном ва бо супориши мақомоти давлати имзо кунад.

Моддаи 41. Фоида ва зарари асъори (истифоданашаванда)

Фоида ва зарари асъор (истифоданашаванда) - и дар тавозуни солонаи Бонки миллии Тоҷикистон инъикосгардида, ки ба тағйирёбии баҳои активҳо ва пассивҳои дар шакли тилло, ҳуқуқи махсуси қарзгири ва асъори хориҷи алоқаманд аст ва вобаста ба тағйирёбии нархҳо ё қурби мубодилавии ин активҳо ва пассивҳо нисбат ба асъори милли ба вуҷуд омадаанд, ба тариқи зайл ба ҳисоб гирифта ва ҷуброн карда мешаванд (Қонун аз 2.12.02с. № 63):

1) фоидаи холиси асъори ва зарар (истифоданашаванда) бо маблағи дахлдор ба ҳисоби махсус (аз нав нархгузории воситаҳои асъори) дар баланси Бонки миллии Тоҷикистон баробар карда мешаванд;

2) маблағи дар ҳисоби аз нав нархгузории воситаҳои асъори қайд кардашуда, ки бо зарари холиси асъори мутобиқ аст, бо ӯҳдадориҳои қарзи фоизноки ба савияи бозор баробар, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои Бонки миллии Тоҷикистон бароварда ва он дар ҳисоби ҷудогона (қоғазҳои қиматноки ҳисоби аз нав нархгузории воситаҳои асъори) маҳфуз аст, кафолат дода мешавад; баъди чор моҳи хатми соли молияви маблағи умумии базавии ин ӯҳдадориҳои қарзи, ки дорандаи он Бонки миллии Тоҷикистон мебошад, вобаста ба зарурати барқароркунии мувозинати байни ин маблағ ва маблағи дар ҳисоби аз нав нархгузории воситаҳои асъори ба ҳисоб гирифташуда, ҳамчун зарари холиси асъор дар охири соли дахлдори молияви зиёд ё кам мешавад;

3) фоидаи холис ва зарари дар ин модда зикргардида ҳангоми ҳисоббаробаркунии даромади солонаи Бонки миллии Тоҷикистон ба тарзи муқарраркардашуда ба назар гирифта мешаванд.

БОБИ VII. ТАНЗИМИ БОНКИ ВА НАЗОРАТ

Моддаи 42. Бонки миллии Тоҷикистон мақоми танзими бонки ва назорат

Бонки миллии Тоҷикистон мақоми танзими бонки ва назорат буда, ба риояи қонунгузори, санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон, аз ҷумла меъёрҳои иқтисодии муқарраркардаи он аз тарафи бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки мунтазам назорат мекунад.

Мақсади асосии танзими бонки ва назорат нигоҳдории суботи системаи бонки, ҳимояи манфиатҳои амонатгузорон ва кредиторон мебошад. Бонки миллии Тоҷикистон ба фаъолияти оперативии бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки мудохила намекунад, ба истиснои ҳолатҳое, ки қонунгузории ҷумҳури пешбини кардааст.

Бонки миллии Тоҷикистон қоидаҳои барои ҳамаи бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ҳатмии гузаронидани амалиёти бонки, бурдани ҳисоби бухгалтери, тартибдиҳи ва пешниҳоди ҳисоботи бухгалтери ва омориро муқаррар мекунад.

Барои амали намудани вазифаҳои худ Бонки миллии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад аз бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ахбороти заруриро дар бораи фаъолияташон дархост намуда ва оид ба ахбори гирифташуда тавзеҳот талаб намояд.

Бонки миллии Тоҷикистон барои таҳияи омори бонки ва молияви, таҳлили вазъияти иқтисоди метавонад аз мақомоти ҳокимияти иҷроияи ҷумҳурияви ахбороти даркориро дархост намуда гирад.

Бонки миллии Тоҷикистон ахбори умумии омори ва таҳлилиро дар бораи системаи бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон нашр менамояд.

Моддаи 43. Бақайдгирии бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ва ба онҳо додани иҷозатнома

Бонки миллии Тоҷикистон бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонкиро дар Китоби сабти давлати ба қайд мегирад, ба бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки барои ба ҷо овардани амалиёти бонки иҷозатномаҳо медиҳад ва онҳоро бозхонда мегирад.

Бонки миллии Тоҷикистон нисбати роҳбарон сарбухгалтерони бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ва бахшҳои онҳо талаботи тахассуси пешниҳод мекунад, ҳар ду сол дар хусуси ба вазифаи ишғолкарда муносиб будани онҳо аттестатсия мегузаронад.

Моддаи 44. Дар бораи тартиби хариду фурӯши ҳиссаҳои (аксияҳои) бонк ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки

Харидани зиёда 5 фоизи ҳиссаҳои (аксияҳои) бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки аз тарафи як шахси юридики ё шахси воқеи ё аз тарафи гурӯҳи шахсони юридики ва (ё) шахсони воқеи, ки байни худ бо шартнома алоқаманд ҳастанд ё гуруҳи шахсони юридикии фаръи ё ба якдигар вобаста, огоҳ намудани Бонки миллии Тоҷикистон ва дар сурати аз 20 фоиз зиёд будан мувофиқаи пешакии Бонки миллии Тоҷикистонро талаб мекунад.

Бонки миллии Тоҷикистон на дертар аз 30 рӯз аз лаҳзаи гирифтани дархост ба муроҷиаткунанда ба таври хатти дар бораи қарори худрозиги ё радкуни хабар медиҳад. Радкуни бояд асоснок кардашуда бошад. Агар Бонки миллии Тоҷикистон дар бораи қарори худ дар давоми мӯҳлати зикршуда хабар надиҳад, муомилаи хариду фурӯши ҳиссаи бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки ҳалшуда шуморида мешавад.

Бонки миллии Тоҷикистон дар доираи амали намудани вазифаҳои назоратии худ метавонад дар бораи вазъи молияви ва обрӯю эътибори кори иштирокчиёни (саҳомони) ташкилоти молиявии ғайрибонки, ки зиёда аз 20 фоизи ҳиссаи (акцияи) бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонкиро хариданд, маълумот дархост намуда гирад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад дар сурати маълум намудани вазъи молиявии ғайриқаноатбахши харандагони ҳиссаҳо (аксия) ба додани мувофиқа барои муомилоти хариду фурӯши зиёда аз 20 фоизи ҳиссаҳои (аксияҳои) бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки рози нашавад.

Харидани ҳиссаҳои бонк ва дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки аз ҳисоби воситаҳои ғайрирезидентҳо тавассути қонунгузории ҷумҳури танзим мегардад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад бо дархости хаттии мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ки мувофиқи қонунгузории амалкунанда ошкор намудани қаллобии молияви ва амалиёти "шустани" пул ба салоҳияти онҳо тааллуқ дорад, ба мӯҳлати ҳафт рӯз амалиёти бонкиро, ки тибқи санади меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон дорои нишонаҳои амалиёти шубҳаноки "шустани" пули бо роҳи ғайриқонуни бадастомада мебошанд, боз дорад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад бо мақомоти хориҷии назорати бонки оиди масъалаҳои назорат ба бонкҳо, ки фаъолияти худро дар доираи назорати дахлдори қонунии онҳо амали менамояд ҳамкори кунад.

Моддаи 45. Меъёрҳои иқтисодие, ки Бонки миллии Тоҷикистон муқаррар мекунад

Бо мақсади татбиқи вазифаҳои танзими фаъолияти бонкҳо Бонки миллии Тоҷикистон мувофиқи меъёрҳои байналмилали чунин меъёрҳои иқтисодиро муқаррар ва амали менамояд:

1) андозаи камтарини (ҳадди ақали) сармояи оинномави барои бонкҳои навтаъсис, андозаи камтарини (ҳадди ақали) воситаҳои (сармояи) худи барои бонкҳои амалкунанда. Андозаи камтарини (ҳадди ақали) воситаҳои (cармояи) худи ҳамчун маҷмӯи сармояи оинномави, фондҳои бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки ва фоидаи тақсимнашуда муқаррар карда мешавад;

2) андозаи ниҳоии (максималии) қисми ғайрипулии сармояи оинномави;

3) андозаи ниҳоии (максималии) таваккал (риск) барои як қарзгир ё гурӯҳи қарзгирони ба ҳам вобаста, ки нисбати якдигар тобеъ ё асоси ва фаръи мебошанд, бо фоиз аз воситаҳои (сармояи) худии бонк ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки муқаррар карда мешавад. Ҳангоми муқаррар кардани таваккал ҳамаи маблағи бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки, ки ба қарзгир ё гурӯҳи қарзгирони ба ҳам вобаста дода шудааст, инчунин кафолат ва замонате, ки аз тарафи бонк ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ба қарзгир ё гурӯҳи қарзгирони ба ҳам вобаста дода шудааст, ба ҳисоб гирифта мешавад;

4) меъёри пардохтпазири. Ин меъёри бонк ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки чунин муайян карда мешавад:

- таносуби байни активҳо ва пассивҳои он бо дарназардошти мӯҳлат, маблағ, навъи активҳо, пассивҳо ва омилҳои дигар;

- таносуби активҳои пардохтпазир (захираҳои пули нақд, талаботи дархости, коғазҳои қиматноки кӯтоҳмуддат, дигар активҳои зуд ба фурӯшраванда) ва активҳои умуми;

5) меъёри кифоятии сармоя. Меъёри кифояти сармоя ҳамчун таносуби ниҳоии маблағи умумии воситаҳои (сармояи) худии бонк ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ва маҷмӯи активҳои бо дарназардошти таваккал баҳододашуда муайян карда мешавад;

6) андозаи таваккали асъори, фоизи ва таваккалҳои дигар. Бонки миллии Тоҷикистон андозаҳо ва тартиби баҳисобгирии мавқеи кушодаи бонкҳоро аз рӯи таваккалҳои асъори, фоизи ва таваккалҳои дигар танзим мекунад;

7) меъёри истифодаи воситаҳои (сармояи) худии бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки барои харидани cаҳмҳои (ҳиссаи) дигар шахсони ҳуқуқи. Меъёри истифодаи воситаҳои (сармояи) худии бонкҳо ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки барои харидани саҳмияҳои (ҳиссаҳои) дигар шахсони ҳуқуқи ҳамчун таносуби маблағҳои сармоягузоришаванда (инвеститсияшаванда) ва воситаҳои (сармояи) худии бонк ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки муқарар карда мешавад. Андозаи меъёри истифодаи воситаҳои (сармояи) худи барои харидани саҳмияҳо (ҳиссаҳо) аз 20 фоизи воситаҳои худии бонк ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки зиёд буда наметавонад;

8) андозаи ниҳоии (максималии) кредитҳо, кафолатҳо ва замонатҳое, ки бонк ба саҳомони (иштирокчиёни) худ додааст, ҳамчун фоизи муайян аз воситаҳои худии бонк муайян карда мешавад. Меъёри мазкур аз 20 фоизи воситаҳои бонк ё дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки зиёд буда наметавонад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 46. Методикаи муайянкунии воситаҳои худи, активҳо, пассивҳо ва андозаи таваккал барои ҳар меъёр

Бонки миллии Тоҷикистон методикаи муайянкунии воситаҳои худи, активҳо, пассивҳо ва андозаҳои таваккалро аз рӯи активҳо барои ҳар кадом аз меъёрҳо бо назардошти стандартҳои байналхалқи ва машварати бонкҳо муқаррар мекунад.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад меъёрҳои тафриқашуда ва методикаи ҳисобу китоби онҳоро аз рӯи намудҳои бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки муқаррар намояд.

Дар бораи тағйироти ояндаи меъёрҳо ва методикаҳои ҳисобу китоби онҳо Бонки миллии Тоҷикистон на дертар аз як моҳи мавриди амал қарор дода шудани онҳо расман эълон мекунад.

Моддаи 47. Тафтиши фаъолияти бонкҳо ва ташкилотҳои молиявии ғайрибонки

Бонки миллии Тоҷикистон барои амали намудани вазифаҳои худ дар соҳаи танзим ва назорати бонки тафтиши бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ва бахшҳои онҳоро мегузаронад, ба онҳо оиди бартарафсозии вайронкуниҳои дар фаъолияташон ошкоркардашуда дастурҳои иҷрояшон ҳатми мефиристад ва нисбати вайронкунандагон чораҳоеро, ки қонунгузори пешбини намудааст, татбиқ мекунад.

Тафтишҳо аз тарафи намояндаи Бонки миллии Тоҷикистон ё бо супориши он аз тарафи ширкати аудитори гузаронида шуда метавонад, ки он ҳуқуқ дорад ҳисобот ва дигар ҳуҷҷатҳои бонкро гирифта, тафтиш намояд, дар сурати зарурат аз ҳуҷҷатҳои дахлдор нусха гирад.

Тартиби гузаронидани тафтиши бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки, аз ҷумла муайянкунии вазифаҳои бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки барои мусоидат ба гузаронидани тафтиш аз тарафи Раёсат мувофиқи қонунгузори оиди бонк муайян карда мешавад.

Моддаи 48. Тадбриҳое, ки Бонки миллии Тоҷикистон барои бартараф намудани вайронкунии қонунгузори оиди бонк меандешад

Дар сурати аз тарафи бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки вайрон кардани қонунҳои ҷумҳури, санадҳои меъёри ва амрномаҳои Бонки миллии Тоҷикистон, пешниҳод накардани ахборот, пешниҳод кардани ахбороти нопурра ва носаҳеҳ Бонки миллии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад аз бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки бартараф намудани вайронкуниҳои ошкор кардашударо талаб кунад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Агар амрномаҳои муқарраркардаи Бонки миллии Тоҷикистон оиди бартараф намудани вайронкуниҳо иҷро карда нашаванд, инчунин дар сурате, ки ин вайронкуниҳо ё амалиёти аз тарафи бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки иҷрошаванда ба манфиатҳои кредиторон (амонатгузорон) таҳдиди воқеи ба вуҷуд оварад, Бонки миллии Тоҷикистон мувофиқи қонунгузории бонки ҳуқуқ дорад:

1) аз ҳисоби муросилотии бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки бе супориши онҳо то 1 фоиз аз андозаи камтарини сармоя ё воситаҳои худии онҳо ҷарима ситонад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

2) ба бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки инҳоро тавсия намояд:

а) андешидани тадбирҳо оиди солимгардонии молияви, аз ҷумла тағйир додани сохтори активҳо;

б) иваз намудани роҳбарияти бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки;

3) иваз намудани сохтори бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонкиро талаб намояд;

4) барои бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки меъёрҳои ҳатмиро ба мӯҳлати то шаш моҳ тағйир диҳад:

5) аз тарафи бонк ё дигар ташкилоти молиявии ғайрибонки ба ҷо овардани баъзе амалиёти бонкиро, ки дар иҷозатномаи додашуда пешбини гардидаанд, ба мӯҳлати то як сол, инчунин кушодани бахшҳоро ба мӯҳлати то як сол манъ кунад;

6) барои идоракунии бонк ё ташкилоти молиявии ғайрибонки, ба мӯҳлати то шаш моҳ маъмурияти муваққати таъин намояд (Қонун аз

2.12.02с. № 63);

7) иҷозатномаи барои амали намудани амалиёти бонки додашударо бо тартибе, ки дар қонунҳои ҷумҳури пешбини гардидааст, бозхоста гирад.

Моддаи 49. Тартиб ва асос барои таъин намудани маъмурияти муваққати (мудири муваққати)

Бонки миллии Тоҷикистон маъмурияти муваққатиро (мудири муваққатиро) барои идоракунии бонк ва сариштакунии амволи он дар сурати мавҷуд будани як ё якчанд ҳолатҳои зерин таъин менамояд:

1) вақте, ки бонк ғайриқобили пардохт бошад - ин чунин маъни дорад:

а) бонк аз ӯҳдаи иҷрои талаботи амонатгузорон ё пардохтани ӯҳдадориҳои худ баромада наметавонад;

б) арзиши пассивҳои бонк аз арзиши активҳои он, ки мувофиқи стандартҳои таъинкардаи Бонки миллии Тоҷикистон ба ҳисоб гирифта шудаанд, зиёд аст;

в) ба ақидаи Бонки миллии Тоҷикистон таҳдид ё ногузирии ба амал омадани ҳолатҳои дар зербандҳои "а" ва "б" - и модда зикршуда вуҷуд дорад;

2) вақте, ки бонк ба таври дигар дар ҳолати хатарнок ё нохуб қарор дорад.

Моддаи 50. Дараҷаи тахассус ва статуси мудири муваққати

Инҳо аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон мудири муваққати таъин шуда метавонанд:

1. намояндаи Бонки миллии Тоҷикистон (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

2. шахс ё шахсони дигар зимнан дар ин маврид мудири муваққати:

а) бояд касе бошад (ё, дар сурати шахси юридики будан, шахси мансабдори асоси дошта бошад, ки маъмурияти муваққатиро роҳбари кунад), ки ба ақидаи Бонки миллии Тоҷикистон, дорои тахассуси олии касби ва виҷдони пок бошад;

б) агар вай шахси юридикии дорои масъулияти маҳдуд бошад, бояд замонати даркори ё дигар кафолати молиявии иҷрои ӯҳдадориҳои худро пешниҳод кунад;

в) вай бояд аз ҳама ҷиҳат ба Бонки миллии Тоҷикистон тобеъ бошад ва барои иҷро накардани вазифаҳои мудири муваққати, ки Бонки миллии Тоҷикистон муқаррар намудааст, аз тарафи он аз вазифа барканор карда шуда метавонад;

г) подоши муқаррарнамудаи Бонки миллии Тоҷикистон ва аз тарафи бонки дар он маъмурияти муваққати ҷоришуда пардохташавандаро гирад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

д) ҳар меъёр ва талаботи дигарро, ки Бонки миллии Тоҷикистон мувофиқи санади меъёри муқаррар мекунад, риоя намояд.

Моддаи 51. Натиҷаи таъин намудани маъмурияти муваққати

Баъди мувофиқи моддаи 49 ин Қонун таъин шудани маъмурияти муваққати:

1) ҳамаи ҳуқуқу ваколатҳои бонк, аз ҷумла нисбати активҳои он, ки моликон, амонатгузорон ё мудирон доранд, худ аз худ боздошта шуда, ба тартиби муқарраркардаи Қонун ба мудири муваққати дода мешаванд. Роҳбарияти бонк ҳуқуқ надорад ба дода шудани ҳамаи ҳуқуқҳо ба мудири муваққати в ҳуқуқҳои худро иҷро намудани вай мамониат расонад:

2) мӯҳлате, ки (мувофиқи Қонун, шартнома ё ба таври дигар муайян карда шудааст), бо сипари гардидани он ҳар гуна талаб ё ҳуқуқи бонк қатъ меёбад ё адо карда мешавад, худ ба худ аз рӯзи сипаришави шаш моҳ дароз карда мешавад;

3) ҳабс ё ҳуқуқи нигоҳдори нисбати ҳар актив ё амволи бонк бекор карда мешавад ва ба мӯҳлати фаъолияти маъмурияти муваққати барои ба амал омадани ҳабси нав ё ҳуқуқи нигоҳдори нисбати ягон хел активҳо ё амволи бонк роҳ дода намешавад, бо назардошти он ки ин қоида нисбати инҳо татбиқ намегардад:

а) ҳабс ё ҳуқуқи нигоҳдори, ки шаш моҳ (ё дувоздаҳ моҳ дар сурати ҳабс ё ҳуқуқи нигаҳдори ба фоидаи ҳар cаҳом, мудир ё кормандони бонк) пеш аз дар бонк таъин шудани маъмурияти муваққати, эътибор пайдо кардааст;

б) ҳабс ё ҳуқуқи нигоҳдори, ки аз тарафи мудири муваққати барои иҷрои моддаи 55 ин Қонун татбиқ шудааст;

в) варақаи иҷро, ки то лаҳзаи таъиншавии маъмурияти муваққати мувофиқи қарори қабулгардида бароварда шудааст, агар маблағи он аз меъёре, ки Бонки миллии Тоҷикистон муқаррар мекунад, зиёд набошад;

г) ҳар гуна пардохтҳо ё додани активҳо ё амволи бонк, ки дар давоми се моҳи то лаҳзаи бонкро соҳиби намудани мудири муваққати (ё дар давоми дувоздаҳ моҳи то лаҳзаи бонкро соҳиби намудани мудири муваққати, агар пардохт ё таҳвил ба фоидаи молик, мудир, корманд ё бахши бонк сурат гирифта бошад), беэътибор дониста мешаванд, агар онҳо дидаю дониста иҷро карда шуда бошанд, ё натиҷаи ба таҳвилгиранда додани ҳуқуқи афзалиятнок нисбати дигар кредиторон бошад.

Ин қоида татбиқ намешавад:

- нисбати пардохти амонатҳо бо назардошти ҳар амонатгузор ба он маблағе, ки аз меъёри муқарраркардаи Бонки миллии Тоҷикистон дар санади меъёрии дахлдор зиёд нест;

- нисбати додани актив ё амвол дар рафти муомила дар бадали ҷуброни арзиши, ки ба арзиши одилонаи бозории актив ё амволи додашуда баробар аст;

- нисбати пардохти подоши одди ва ёрдампулиҳо (ба истиснои инъомҳо ва пардохтҳои махсус) ба мудир ё кормандони бонк.

Моддаи 52. Тадбирҳое, ки аз тарафи мудири муваққати андешида мешаванд

Мудири муваққати баъди таъиншави фавран чунин тадбирҳо меандешад:

1) тадбирҳои зарури барои эълон кардани маъмурияти муваққати , ки ин корҳоро низ дарбар мегиранд:

а) дар ҳамаи утоқҳои кории бонк овехтани эълон оиди дар бонк муқаррар шудани маъмурияти муваққати мувофиқи ин Қонун бо зикри сана ва вақти мавриди эътибор қарор гирифтани маъмурияти муваққати (вале на пештар аз овехта шудани эълон):

б) чоп намудани чунин эълон дар рӯзномаҳое, ки умуман дар Тоҷикистон ва маҳалҳо, ки шӯъбаҳои бонк мавҷуданд, паҳн мешаванд;

в) ба Бонки миллии Тоҷикистон фиристодани нусхаҳои чунин эълонҳо дар давоми се рӯзи баъд аз овехтани эълонҳо ва чоп карданашон;

2) андешидани ҳамаи тадбирҳо барои барқарор кардани назорат ба бонк ва ба идораи худ даровардани он. Ин гуна тадбирҳо боз инҳоро дар бар мегиранд:

а) гирифтани тамоми амвол, ҳуҷҷатҳо ва дигар активҳои бонк, аз ҷумла он чи ба муассисаҳои фаръии он, ки бонкҳо мебошанд, тааллуқ доранд.Дар сурати ба мудири муваққати барои амали намудани ваколатҳояш мамониат кардани роҳбари бонк вай метавонад барои ёри ба мақомоти ҳифзи ҳуқуқ муроҷиат кунад, ки онҳо бояд бо роҳи истифодаи қувва ба мудир барои ба утоқҳои бонк даромадан ё барқарор намудани назорат ба активҳои он ёри расонанд (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

б) аз кор барканор намудани он аъзоёни роҳбарияти бонк ва кормандонаш, ки инро мудири муваққати барои амали гардидани мақсади маъмурияти муваққати зарур мешуморад;

в) иваз намудани ҳамаи қулфҳо, маҳдуд намудани иҷозати гирифтани калидҳои онҳо, тағйир додани кодҳои истифодаи компютерҳо, додани рухсатномаҳои нав, бекор кардани ваколатҳои шахсоне, ки аз номи бонк амал мекунанд, инчунин дигар маҳдудиятҳои ба объектҳо ва активҳои бонк иҷозат доштан барои ҳама, ғайр аз шумораи маҳдуди кормандони боваринок;

г) огоҳ намудани бонкҳои ҳамкоридошта, бақайдгирандагон ва агентҳое, ки бо коғазҳои қиматнок кор мекунанд, инчунин идоракунандагони активҳои берунии бонк дар бораи тағйир ёфтани ваколатҳои шахсоне, ки аз номи бонк дастурҳо медоданд;

д) умуман боздоштани пардохтҳо аз рӯи тақcимоти сармоя ва ҳар гуна пардохт ба шахсони мансабдор, мудирон ва моликони асосии бонк, ба он шарте, ки подошҳои асоси ба шахсони мансабдор ва мудирон барои хизматҳои ба сифати шахсони мансабдор ва мудирони бонк анҷом додаашон пардохта шуда тавонад.

Маъмурияти (мудири) муваққати чунин тартиби амалиётро интихоб мекунад, ки он ба ақидаи вай, барои таъмини ҷамъкунии андозаи максималии активҳои бонк имконияти бештар медиҳад ё манфиатҳои амонатгузорон ва кредиторони дигарро беҳтар ҳимоя мекунад (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

Моддаи 53. Ҳисоботи мудири муваққати

Мудири муваққати дар давоми чилу панҷ рӯзи баъд аз таъин шуданаш дар бораи вазъи молияви ва пешомади бонк барои баррасии Раёсат ҳисоботи хатти пешниҳод мекунад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Дар рафти таҳлили чунин пешомад мудири муваққати, балансҳои намунави тайёр намуда, камбудиҳоро ҳуҷҷат мекунад, ки дар асоси онҳо таҳлил гузаронида мешавад, ба шумули таҳлили меъёрҳои фоизи, суръати баргардонидани кредитҳо, арзиши нигаҳдории активҳо ва ӯҳдадориҳои шарти.

Мудири муваққати дар ҳисоботи худ яке аз инҳоро дохил менамояд:

1) нақшаи муфассали барқароркунии бонк мувофиқи талаботи қонун ва санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон ва барқароркунии ҳуқуқи саҳомон, ки барои иҷрои банди 1 моддаи 51 ин Қонун боздошта шудааст;

2) нақшаи дигаргунсозии сохтори бонк бо роҳи супурдани як қисм ё тамоми пассивҳои он ба як ё якчанд бонкҳои дигар, инчунин агар имкон бошад харидани як қисм ё тамоми активҳои бонк аз тарафи як ё якчанд бонкҳои дигар; ё

3) тавсияҳо дар бораи бозхонди иҷозатномаи гузаронидани амалиёти бонки (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Мудири муваққати инҳоро низ ба ҳисобот дохил мекунад:

1) ҳисоби маҷмӯи активҳое, ки онро ҳангоми барҳамдиҳии бонк дар давоми шаш моҳи баъди таъиншавии мудири муваққати фурӯхтан зарур аст (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

2) агар ҳисобот нақшаи мувофиқи зербандҳои 1 ва 2 қисми ин модда сохташударо дар бар гирад, ҳисоби эҳтимоли дар давоми шаш моҳи баъди таъиншавии мудири муваққати бомувафаққият амали гардидани нақша (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 54. Қарорҳое, ки Бонки миллии Тоҷикистон ҳангоми баррасии ҳисоботи маъмурияти (мудири) муваққати қабул мекунад

Бонки миллии Тоҷикистон баъди баррасии ҳисоботи маъмурияти (мудири) муваққати дар муддати понздаҳ рӯз яке аз қарорҳои зеринро қабул мекунад:

а) дар бораи тасдиқ намудани нақшаи барқароркунии дигаргунсозии сохтори бонк ё ташкилоти молиявии ғайрибонки;

б) дар бораи бозхонди иҷозатномаи гузаронидани амалиёти бонки ва пешниҳоди талабот ба суд оид ба барҳамдиҳии бонк ё ташкилоти молиявии ғайрибонки (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 55. Амали намудани нақша оиди барқароркуни ё дигаргунсозии сохтори бонк

Агар Бонки миллии Тоҷикистон мувофиқи бандҳои 1 ё 2 қисми сеюми моддаи 53 ин Қонун нақшаи барқароркуни ё дигаргунсозии сохтори бонкро тасдиқ кунад, мӯҳлати маъмурияти муваққати аз рӯи зарурат дароз карда мешавад ва мудири муваққати нақшаро мувофиқи супориши барояш додашуда иҷро мекунад.

Зимнан мудири муваққати (Қонун аз 2.12.02с. № 63):

1) аз рӯи зарурат ҳама ва ҳар кадом аз ваколатҳои зеринро амали менамояд:

а) амалиётро давом диҳад ё қатъ кунад;

б) бо таъминоти амволи муассиса ё бидуни таъминот ба шарти риоя намудани ҳар гуна меъёрҳое, ки аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон барои ин мақсадҳо муқаррар карда мешаванд, қарзҳо ҷалб кунад;

в) пардохти ҳар гуна ӯҳдадории бонкро боздорад ё маҳдуд кунад;

г) меъёри фоизҳоеро, ки аз рӯи ӯҳдадориҳо пардохта мешаванд, тағйир диҳад, ба шарти он ки баъди тағйир додани онҳо ин гуна меъёрҳо аз меъёрҳои дар бозори дахлдор амалкунанда пасттар буда наметавонанд;

д) шахсони мансабдор, кормандон ва мушовирони заруриро ба кор гирад;

е) ҳар гуна шартномаи кироягири, қарордод барои хизматрасони ё шартномаи иҷораро , ки иштирокчии он бонк мебошад, қатъ кунад;

ж) ахборотро дар бораи бонкҳо ва амалиёти онҳо, ки дар баъзе ҳолатҳо сирри махфи мебошанд, ифшо намояд, вале фақат дар он ҳолат ва ба чунин андозае, ки ин гуна ахборот барои риояи яке аз тартиби амалиёти дар моддаи 54 ин Қонун зикршуда зарур аст (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

з) ҳар гуна мол ё хизматрасони ё амволи дигарро аз номи бонк харад ва фурӯшад;

и) ҳар гуна пардохтро амали намояд ва ҳар гуна воситаро аз номи бонк тартиб диҳад, инчунин аз рӯи ҳар гуна даъво ё амали процессуали даъвогар ё ҷавобгар бошад ва чунин амалиётро анҷом диҳад;

2) ҳангоми амали намудани ваколатҳое, ки дар банди 1 ин модда зикр шудаанд, амалиётҳо ва доду гирифти барои солимгардонии вазъи молиявии бонк, беҳбудии пардохтпазирии активҳои зарури, ба шумули ҳар кадом аз муомилоту доду гирифти зеринро, ки мувофиқи мақсад дониста мешаванд, анҷом диҳад (Қонун аз 2.12.02с. № 63):

а) феҳристи муфассали ҳамаи кредитҳои баргардониданашударо бо зикри маблағ, мӯҳлат, шарту шароити дигар, таъминот, ҳолати пардохт ва усули бо қарзгирон робита карданро таҳия намояд (Қонун аз 2.12.02с. №

63);

б) бо ҳамаи қарзгирони дар феҳристи зербанди "а" ин банд зикршуда робита кунад ва ҳамаи маблағҳои мӯҳлати пардохташон гузаштаро талаб кунад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

в) оиди баргардонидани тамоми чунин маблағҳои мӯҳлати пардохташ гузашта минбаъд тадбирҳо андешида, барои ин чораҳои пешбиникардаи қонунгузориро истифода намояд;

г) барои пурра ё қисман ҷуброн намудани чунин маблағҳои мӯҳлати пардохташон гузашта воситаи таъминотро гирад ва фурӯшад (Қонун аз

2.12.02с. № 63);

д) додани воситаи таъминот (ё воситаи таъминоти иловаги) ё кафолатро нисбати ҳар гуна қарзе, ки ба феҳристи дар зербанди "а" банди зикршуда дохил карда шудааст ва мӯҳлати он қарз нагузаштааст, талаб кунад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

е) бо қарзгирон дар бораи аз нав дида баромадани шароити чунин қарзҳо, ба шумули кам кардани мӯҳлати адои онҳо ва тезонидани адои онҳо ба як қарор ояд;

ж) дар бораи ба бонкҳои дигар ё шахсони дигар фурӯхтани қарзҳои пардохтнашуда ё аз тарафи бонкҳо ё шахсони дигар кафолат додани онҳо ба як қарор ояд;

з) ҳамин тавр тадбирҳоро оиди баргардонидани воситаҳо аз тарафи дигар дебиторони бонк андешад:

и) нисбати ҳар гуна тадбирҳое, ки дар зербандҳои "а, б, в, г, д, е, ж" ин банд зикр гардидаанд, ахборот нашр намояд, то ки ба қарзгирони беинсоф ё ӯҳдадориҳои худро иҷро намекардаги таъсир расонад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

3) дар сурати мавҷуд будани дастурҳои дахлдор Раёсат вақт-вақт ба нақша тағйирот медарорад ё иҷрои нақшаро қатъ карда, ба амалиёти алтернативи иқдом мекунад;

4) агар нақша дигаргунсозии сохтори бонкро пешбини кунад, ҳуқуқ дорад:

а) то қадри имкон ба пастшавии арзиши пассивҳо роҳ надиҳад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

б) нисбати ҳар амонатгузор баҳисобгирии, ӯҳдадориҳоро аз рӯи пасандозҳо ба ҳисоби ҳар гуна адокунии қарзи аз тарафи чунин амонатгузор додашаванда амали намояд.

Маъмурияти (мудири) муваққати оид ба фаъолияти худ бо тартиби муқаррар намудаи Раёсат ба Бонки миллии Тоҷикистон ҳисобот пешниҳод менамояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 56. Анҷом ёфтани фаъолияти маъмурияти (мудири) муваққати

Фаъолияти маъмурияти (мудири) муваққати ҳангоми бартараф карда шудани асосҳое, ки боиси таъини он гардидаанд, ба анҷом мерасад.

Бо ба анҷом расидани фаъолияти маъмурияти ( мудири) муваққати бинобар солимгардии ҳолати молиявии бонк ё ташкилоти молиявии ғайрибонки тамоми маҳдудиятҳое, ки нисбати онҳо, мақомоти идоракуни, шахсони мансабдори онҳо муқаррар шуда буданд, бекор мегарданд.

Ҳамаи он тағйироту иловаҳо ба ҳуҷҷатҳои таъсиси, мақомоти идоракуни ва ҳайати кормандони бонк ё ташкилоти моливии ғайрибонки, ки тибқи қонунҳои меҳнат ҳангоми фаъолияти маъмурияти (мудири) муваққати дароварда шудаанд, амал мекунанд.

Агар фаъолияти маъмурияти (мудири) муваққати оид ба барқароркуни ё дигаргунсозии бонк ё ташкилоти молиявии ғайрибонки боиси солимгардии ҳолати молиявии онҳо нагардад, Бонки миллии Тоҷикистон иҷозатномаи гузаронидани амалиёти бонкиро бозхонда, ба суд талаби барҳам додани бонк ё ташкилоти молиявии ғайрибонкиро пешниҳод менамояд.

Дар бораи ба анҷом расидани фаъолияти маъмурияти (мудири) муваққати Бонки миллии Тоҷикистон қарор мебарорад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 57. Хориҷ карда шуд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 58. Хориҷ карда шуд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 59. Хориҷ карда шуд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

БОБИ VIII. НИЗОМИ ПУЛИ ВА ТАШКИЛИ МУОМИЛОТИ ПУЛИ (Қонун аз 2.12.02с. № 63)

Моддаи 60. Низоми пули

Низоми пулии Ҷумҳурии Тоҷикистонро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян менамояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 61. Ҳуқуқи эмиссияи пули коғази (банкнот) ва тангаҳо

Бонки миллии Тоҷикистон дорои ҳуқуқи истиснои эмиссияи (баровардани) пули коғази (банкнот) ва танга ҳамчун воситаи қонунии пардохт дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Пулҳои коғази ва тангаҳое, ки ҳамчун воситаи пардохт бароварда шуда ва аз гардиш гирифта нашудаанд, аз рӯи арзиши номиналиашон барои пардохти ҳар гуна ӯҳдадориҳои қарзи, инчунин барои гузоштан ба ҳисобҳо, амонатҳо ва барои интиқол дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул карда мешаванд.

Моддаи 62. Тавсифи асъори милли

Бонки миллии Тоҷикистон бо меъёрҳои худ арзиши номинали, андоза, вазн, ороиш ва дигар тавсифҳои пули коғази ва тангаҳоеро, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон воситаи пардохт мебошанд, муқаррар мекунад.

Моддаи 63. Чоп кардани нишонаҳои пули ва чораҳои амнияти

Бонки миллии Тоҷикистон чоп кардани пулҳои коғази ва сикказании тангаҳоро ташкил мекунад ва барои таъмини нигоҳдории бехатарии нишонаҳои пули, ки ба муомилот дароварда нашудаанд, мусодира ва нест кардани пулҳои коғази ва тангаҳои аз муомилот гирифташуда тадбирҳо меандешад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Бонки миллии Тоҷикистон тартиби барои истифода коршоямии нишонаҳои пули ва иваз намудани банкнотҳо ва тангаҳои фарсударо муқаррар мекунад. Тартиби муайян намудани короии нишонаҳои пули ва иваз намудани онҳо чоп карда мешавад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Иваз намудани асъори милли, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар муомилот мебошад, аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон сурат мегирад.

Бонки миллии Тоҷикистон пулҳои коғази ва тангаҳоеро, ки фарсуда ва корношоям шудаанд, аз муомилот гирифта нест мекунад ва ба дигар пулҳои коғази ва танга иваз менамояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Агар ороиши пулҳо ба меъёрҳои муқарраршуда мутобиқ набошанд, Бонки миллии Тоҷикистон метавонад онҳоро иваз накунад (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

Моддаи 64. Бо нишонаҳои пули таъмин намудан

Бонки миллии Тоҷикистон дар ҳолатҳои зарури барои бо нишонаҳои пули таъмин намудани иқтисодиёти мамлакат асъори милли мебарорад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Моддаи 65. Аз муомилот гирифтани нишонаҳои пули

Бонки миллии Тоҷикистон бо қарори Раёсат метавонад ҳар гуна пули коғази ва тангаҳои дар муомилотбударо аз муомилот гирифта, бар ивазашон пулҳои ҳамарзиши дигари коғази ва тангаҳо барорад (Қонун аз

2.12.02с. № 63).

Баъди ба охир расидани давраи ивазкуни, ки ба гирифтани пулҳои коғази ва танга аз муомилот ва ба дигар пулҳои коғази ва тангаҳо ивазнамудани онҳо вобаста аст, пулҳои коғази ва тангаҳои ҳамин тавр аз муомилот гирифташуда дигар ҳамчун воситаҳои ҳисоббаробаркуниҳо буда наметавонанд.

Моддаи 66. Тартиби ҳисоббаробаркуниҳо

Дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳисоббаробаркуниҳо бо асъори милли сурат мегирад, ба истиснои мавридҳое, ки қонунгузори пешбини кардааст.

Тартиб ва шарту шароити ҳисоббаробаркуни бо асъори хориҷи аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон муайян карда мешавад.

Бонки миллии Тоҷикистон шаклҳои ҳисоббаробаркунии ғайринақдиро муайян мекунад ва намунаҳои ҳуҷҷатҳои пардохтро, ки барои ҳисоббаробаркунии ғайринақди дар каламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода мешаванд, тасдиқ менамояд.

БОБИ IХ. ҲИСОБОТДИҲИ ВА НАЗОРАТИ БУХГАЛТЕРИ

Моддаи 67. Соли молияви

Соли молиявии Бонки миллии Тоҷикистон аз 1 май сар шуда, 30 апрел ба охир мерасад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Бонки миллии Тоҷикистон вазифадор аст ҳисобдори ва таҳияи ҳисоботи молиявии худро мувофиқи стандартҳои байналмилалии ҳисоботи молияви ба роҳ монад (Қонун аз 9.12.04с. № 63).

Моддаи 68. Ҳисоботи солона

Баъди ба охир расидани соли молияви Бонки миллии Тоҷикистон ҳисобот тартиб медиҳад, ки дар он баланс ҳисоби фоида ва зарар, баланси умумии системаи бонкии ҷумҳури ва дигар ҳуҷҷатҳои зарури зикр мегардад.

Дар ҳисоботи солона методологияи баҳисобгирии бухгалтери нишондода мешавад, ки Бонки миллии Тоҷикистон ҳангоми тартиб додани ҳисоботи молияви аз он истифода намудааст.

Моддаи 69. (Қонун аз 9.12.04с. № 63)

Моддаи 70. Пешниҳод ва чоп кардани ҳисобот

Бонки миллии Тоҷикистон бо хатми соли молияви на дертар аз 25 август ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон инҳоро пешниҳод менамояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63):

1) ҳисоботи молияви бо хулосаи ширкати аудитори;

2) гузориш дар бораи фаъолият ва амалиёти худ дар соли ҷори ва самтҳои асосии сиёсати пулию кредити ва асъори.

Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ҳисобот ва гузориши дар қисмҳои 1 ва 2 ин модда зикршуда, инчунин ҳар гуна ахбороти дигар ва тадқиқотро оид ба масъалаҳои молияви ва иқтисоди чоп кунад.

БОБИ Х. ИДОРАКУНИИ БОНКИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН

Моддаи 71. Сохтор ва мақомоти идоракуни (Қонун аз 2.12.02с. № 63)

Бонки миллии Тоҷикистон аз дастгоҳи маркази ва муассисаҳои минтақави иборат аст (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Идоракунии Бонки миллии Тоҷикистон тавассути Раёсат ва Раиси Бонки миллии Тоҷикистон сурат мегирад. Раёсат мақоми олии коллегиали буда, самтҳои асосии фаъолияти Бонки миллии Тоҷикистонро муайян мекунад, роҳбари ва идоракунии Бонки миллии Тоҷикистонро амали менамояд.

Раёсат аз Раиси Бонки миллии Тоҷикистон, муовинони ӯ ва се нафар аъзои он, ки бо пешниҳоди Раиси Бонки миллии Тоҷикистон аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешавад, иборат мебошад (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Раиси Бонки миллии Тоҷикистон ва муовинони вай аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо тасдиқи баъдии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин ва аз кор озод карда мешаванд. Раиси Бонки миллии Тоҷикистон ва муовинони ӯ аз рӯи вазифа ба ҳайати Раёсат дохил мешаванд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Раиси Бонки миллии Тоҷикистон, муовинони вай - аъзоёни Раёсат дар сурати истеъфо додан, инчунин дар сурати сӯистифода аз вазифа ё иҷро карда натавонистани вазифаҳои худ то ба охир расидани мӯҳлати ваколатҳояшон озод карда шуда метавонанд.

Дар сурати аз вазифа барканоршавии Раиси Бонки миллии Тоҷикистон ё муовинони вай, онҳо иҷрои вазифаҳои худро то тасдиқ шудани қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон давом медиҳанд.

Моддаи 72. Ваколати Раиси Бонки миллии Тоҷикистон

Раиси Бонки миллии Тоҷикистон:

1) аз номи Бонки миллии Тоҷикистон амал мекунад ва бе ваколатнома намояндаи манфиатҳои он дар муносибат бо мақомоти ҳокимият ва идораҳои давлати, ташкилоти кредити, ташкилотҳои давлатҳои хориҷи ва ташкилотҳои байналхалқи мебошад, шартномаҳо мебандад, аз рӯи ҳамаи масъалаҳои фаъолияти он, ба истиснои масъалаҳое, ки ба салоҳияти Раёсат тааллуқ доранд, қарорҳо қабул мекунад;

2) дар ҷаласаҳои Раёсат раиси мекунад;

3) ба санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистон, қарорҳо ва протоколҳои маҷлиси Раёсат, шартномаҳо ва қарордодҳое, ки Бонки миллии Тоҷикистон мебандад, имзо мекунад;

4) вазифаҳоро дар байни муовинон тақсим мекунад;

5) маоши вазифавии муовинони Раис ва кормандони Бонки миллии Тоҷикистонро муқаррар мекунад;

6) фармонҳоро имзо мекунад ва амрҳо медиҳад, ки иҷрояшон барои ҳамаи хизматчиёни бонк ва муассисаҳои он ҳатми мебошад.

7) барои фаъолияти Бонки миллии Тоҷикистон комилан масъул мебошад, амали намудани вазифаҳои онро таъмин мекунад.

Дар вақти набудани Раиси Бонки миллии Тоҷикистон вазифаҳои онро муовини аввал, дар набудани муовини аввал, яке аз муовинон иҷро менамояд.

Моддаи 73. Вазифаҳои Раёсати Бонки миллии Тоҷикистон

Раёсат ҳангоми амали намудани вазифаҳои худ маърӯзаҳоро дар бораи вазъияти иқтисоди ва пулии давлат муҳокима мекунад. Бо ин мақсад муовини аввали Раиси Бонки миллии Тоҷикистон - муовини Раиси Раёсат вақт - вақт аз тарафи департаментҳо, мудириятҳо ва шӯъбаҳо пешниҳод намудани гузоришҳоро дар бораи:

1) идоракунии амалиёти Бонки миллии Тоҷикистон ва амали намудани онҳо;

2) амали ва танзим кардани сиёсати пули;

3) вазъияти системаи бонки;

4) вазъияти бозори молияви ва асъори;

5) гузоришҳои дигарро бо қарори Раёсат таъмин мекунад.

Моддаи 74. Ваколатҳои Раёсат

Раёсат ваколатҳои зерин дорад:

1) сиёсати пулии давлат, аз ҷумла, маҳдудкунии амалиётро дар бозори озод, ки аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон сурат мегирад, меъёри фоизи аз рӯи депозитҳо дар Бонки миллии Тоҷикистон, шароити додани кредитҳо, намудҳо ва андозаи захираҳо, ки бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки бояд онҳоро дар Бонки миллии Тоҷикистон нигоҳ доранд, таҳия менамояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

2) сиёсати асъории давлат, аз ҷумла тартиби муқаррар намудани қурби асъори миллиро анҷом медиҳад;

3) санадҳои меъёрии Бонки миллии Тоҷикистонро барои татбиқи умуми қабул ва тасдиқ менамояд;

4) гузориш ва тавсияҳоеро, ки аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод мешаванд, барраси ва маъқул медонад (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

5) дар бораи иштироки Бонки миллии Тоҷикистон дар ташкилотҳои байналхалқи қарорҳо қабул менамояд;

6) арзиши номинали, ороиши пулҳои коғази ва тангаҳо, тартиби ба муомилот даровардани онҳо ва шарту шароити аз муомилот гирифтани онҳоро муайян мекунад;

7) додани ҳар кредитро ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тартибе, ки моддаи 25 ин Қонун муқаррар кардааст, тасдиқ менамояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

8) камаш бо аз се ду ҳиссаи овозҳои аъзоёни Раёсат, ки дар маҷлис ҳозиранд, додани ҳар як кредит ё истифодаи дигар воситаҳои молиявиро ба манфиати бонк ё ташкилоти молиявии ғайрибонки мувофиқи қисми сеюми моддаи 21 ин Қонун тасдиқ мекунад;

9) бо розигии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи зиёд кардани сармояи оинномавии Бонки миллии Тоҷикистон қарор қабул мекунад;

10) гузоришҳо ва ҳисоботи ҳарсолаи Бонки миллии Тоҷикистонро тасдиқ мекунад;

11) дар бораи баровардани ӯҳдадориҳои қарзии Бонки миллии Тоҷикистон, андоза ва шарту шароити баровардани он қарор қабул мекунад;

12) ӯҳдадориҳои қарзиро ки барори инвестицияи Бонки миллии Тоҷикистон короям аст, муайян мекунад;

13) сохтори Бонки миллии Тоҷикистонро муайян мекунад ва маоши вазифавии Раиси Бонки миллии Тоҷикистонро муқаррар менамояд;

14) мувофиқи қонунҳои ҷори тартиб ва шароити ба кор қабул намудани кормандони Бонки миллии Тоҷикистонро муайян мекунад;

15) шӯъбаҳо ва намояндагиҳои Бонки миллии Тоҷикистонро таъсис ва барҳам медиҳад;

16) сметаи даромад ва хароҷотҳои Бонки миллии Тоҷикистонро тасдиқ мекунад;

17) ҳар гуна айбдоркуниро оиди сӯиистифодаи мансаби расми ва вазифаҳои худро иҷро карда натавонистани аъзоёни Раёсат барраси намуда, дар сурати асоснок донистани ин гуна айбдоркуниҳо, бо хулосаю тавсияҳои худ ба номи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон гузориш мефиристонад.

18) дигар масъалаҳои ба салоҳияти Бонки миллии Тоҷикистон тааллуқ доштаро барраси мекунад.

Моддаи 75. Маҷлиси Раёсат

Маҷлиси Раёсат аз тарафи Раиси Раёсат ё муовини вай камаш моҳе як маротиба даъват карда мешавад. Маҷлисҳоро бо аризаи хаттии се нафар аъзои Раёсат низ даъват кардан мумкин аст.

Агар масъалаи барои баррасии Раёсат гузошташаванда ба манфиатҳои шахси, тиҷорати, молияви ё дигар манфиатҳои аъзои Раёсат, ба шумули Раис ё муовинони вай, дахл дошта бошад, пас аъзои мазкур ба Раёсат дар бораи вуҷуд доштани чунин манфиатҳо бояд изҳор намояд ва ӯ ҳақ надорад дар овоздиҳи аз рӯи ин масъала иштирок намояд.

Дар бораи даъвати маҷлис камаш се рӯзи кори пеш хабар дода мешавад, ба истиснои ҳолатҳои фавқуллодда, ки маҷлисҳои Раёсат фаври даъват шуда метавонанд. Ба аъзоёни Раёсат рӯз, ҷои гузаронидани маҷлис ва рӯзномаи он хабар дода мешавад.

Маҷлис он гоҳ босалоҳият аст, ки дар он аз нисф зиёди аъзоёни Раёсат, ба шумули Раиси Раёсат, ҳузур дошта бошанд.

Маҷлисҳои Раёсат бо қарори раис метавонад пӯшида гузаронида шаванд.

Ҳар як аъзои Раёсат, ки дар маҷлис ҳузурдошта, дорои ҳуқуқи овоздиҳи мебошад, ба шумули Раиси Раёсат ва муовини вай, ҳуқуқи як овозро дорад, ба истиснои тақсими баробари овозҳо, ки дар он ҳолат раиси маҷлис дорои ҳуқуқи овози ҳалкунанда мебошад.

Дар ҳолатҳои махсус, агар барои қабул намудани қарор зарурат бошад, чунин қарор ба тариқи ҳозиршави, бидуни даъват намудани маҷлис қабул карда шуда метавонад.

Қарори Раёсат дар ҳар ҳолат бо аксарияти оддии овозҳои аъзоёни Раёсат, ки ҳуқуқи аз рӯи масъала овоздиҳи доранд, қабул карда мешавад.

Қарори Раёсат бо имзои раисикунандаи маҷлис бароварда мешавад.

Қарори Раёсат ба сабаби пурра набудани ҳайати он беэътибор дониста шуда наметавонад.

Дар маҷлиси Раёсат протокол тартиб дода мешавад, ки ба он раисикунандаи маҷлис ва котиби Раёсат имзо мекунанд.

БОБИ ХI. ХИЗМАТЧИЁНИ БОНКИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН

Моддаи 76. Хизматчиёни Бонки миллии Тоҷикистон

Шарту шароити ба кор гирифтан, аз кор холи кардан, пардохти музди меҳнат, вазифаҳои хизмати ва ҳуқуқҳо, муҷозоти интизомии хизматчиёни Бонки миллии Тоҷикистон тавассути санадҳои меъёрию ҳуқуқии Бонки миллии Тоҷикистон, ки Раёсат мувофиқи қонунгузории ҷумҳури тасдиқ менамояд, муқаррар карда мешаванд (Қонун аз 2.12.02с. № 63).

Хизматчиёни Бонки миллии Тоҷикистон:

1) наметавонанд дар як вақт дар ду ҷой, инчунин дар асоси шартномаи меҳнати ё қарордоди пудрати (ба истиснои фаъолияти муаллими ва тадқиқоти -илми), кор кунанд; аз шахсони воқеи ва юридики ягон хел пул гиранд (ба истиснои ҳаққи қалам барои нашр ё музди муаллими дар муассисаҳои таълими);

2) ҳуқуқ надоранд дар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ва ташкилотҳои дигар вазифаеро ишғол намоянд;

3) вазифадоранд дар сурати гирифтани ҳиссаи (саҳмияи) ташкилотҳои кредити дар мӯҳлати даҳ рӯз Раёсатро огоҳ кунанд.

Хизматчиёни Бонки миллии Тоҷикистон, ки вазифаҳои, руйхаташ аз тарафи Раёсат тасдиқшударо ишғол мекунанд, метавонанд фақат дар Бонки миллии Тоҷикистон барои эҳтиёҷоти шахси кредит гиранд.

Хизматчиёни Бонки миллииТоҷикистон вазифадоранд, ки оиди ҳар кредити аз дигар бонкҳо гирифтаашон ба мақоми назорати дохилии Бонки миллии Тоҷикистон хабар диҳанд, ки онҳоро ба ҳисоб мегирад.

Раёсат метавонад андозаҳои ниҳоии кредитеро, ки кормандон аз бонкҳо ва дигар ташкилотҳои молиявии ғайрибонки мегиранд, муқаррар намояд.

Моддаи 77. Бархурди манфиатҳо

Аъзоёни Раёсат ва дигар хизматчиёни Бонки миллии Тоҷикистон наметавонанд аз ягон хел манфиатҳои кори, ки дорои хусусияти тиҷорати, кредити ё хусусияти дигаранд, агар онҳо бо вазифаҳои хизматиашон зиддият дошта бошанд, намояндаги кунанд.

Моддаи 78. Нигоҳдории сирру асрор

Ҳар касе, ки вазифаи аъзои Раёсатро иҷро мекунад ё пештар иҷро кардааст, ё ҳар корманди дигари Бонки миллии Тоҷикистон ҳуқуқ надорад:

1) маълумоте, ки сирри бонкиро ташкил медиҳад ва ҳангоми иҷрои вазифааш дар Бонки миллии Тоҷикистон ба вай маълум шудааст, фош намояд (Қонун аз 2.12.02с. № 63);

2) ин маълумотро ба мақсадҳои шахси истифода барад ё ба истифодаи шахсии он роҳ диҳад.

Шахсоне, ки дар қисми якум зикр шудаанд, метавонанд маълумотеро, ки сирри тиҷоратии Бонки миллии Тоҷикистонро ташкил медиҳад, дар ҳолатҳои зерин фош кунанд:

1) дар сурати розигии ошкорои шахсе, ки ин маълумот ба вай тааллуқ дорад;

2) ҳангоми иҷрои вазифа дар бобати маълумотдиҳи ба аҳли ҷамъият, аз ҷумла бо талаби судҳо, мақомоти таҳқиқ, андоз ва дигар мақомоти босалиҳият аз рӯи парвандаҳое, ки дар истеҳсолот мебошанд ва агар ин бо қонунҳои ҷумҳури пешбини шуда бошад;

3) ҳангоми тафтиши аудитории беруни;

4) бо талаби мақомоти хориҷии назорат ба фаъолияти муассисаҳои молияви;

5) агар манфиатҳои Бонки миллииТоҷикистон фош намудани ин маълумотро дар мурофиаи суди талаб кунад.

БОБИ ХII. АУДИТИ БОНКИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН

Моддаи 79. Аудити Бонки миллии Тоҷикистон

Ба ҳисоботи солонаи Бонки миллии Тоҷикистон бояд хулосаи аудитори дода шавад. Аудити берунии Бонки миллии Тоҷикистон мутобиқи стандартҳои байналмилалии аудит гузаронида мешавад (Қонун аз 9.12.04с. № 63).

Бонки миллии Тоҷикистон бо ширкати аудитори қарордод мебандад ва ҳисоботу ахбороти барои гузаронидани тафтиши аудитори зарурбударо пешниҳод мекунад.

Қарордод дар бораи аудит бояд ҳаҷми ахбороти ба ширкати аудитори додашаванда, инчунин масъулияти онро барои ба шахсони сеюм додани ахбороти гирифташуда пешбини кунад.

Пардохти пули хизмати ширкати аудитори аз ҳисоби воситаҳои худии Бонки миллии Тоҷикистон сурат мегирад.

Моддаи 80. Назорати дохили

Бонки миллии Тоҷикистон дорои Мудирияти назорати дохили мебошад, ки ба ҳайати он мутахассисони хеле бомаҳорат дохил мешаванд, ки дар соҳаи баҳисобгирии бухгалтери ва молия таҷриба доранд.

Мудирияти назорати дохили:

а) иҷрои қоидаҳои назорати дохилиро таъмин мекунад, ба кормандони дахлдори Бонки миллии Тоҷикистон дар сурати риоя накардани ин қоидаҳо дастур медиҳад, дар ин бора Раиси Бонки миллии Тоҷикистонро огоҳ месозад, ки аз тарафи он барои ислоҳи вазъият чораҳои зарури дида мешавад;

б) ба амалиёти Бонки миллии Тоҷикистон ба мақсади таъмини риояи ҷиддии қонунгузори назорат мекунад;

в) ҳисобҳои бухгалтери ва регистрҳо, қоидаҳои баҳисобгирии бухгалтери ва иҷрои сметаи даромад ва хароҷоти Бонки миллии Тоҷикистонро тафтиш мекунад, ба Раёсат аз рӯи натиҷаҳои тафтиш гузориш ва тавсияҳо пешниҳод мекунад;

г) тафтиши бухгалтерии ҳисоби молияви ва ҳуҷҷатҳои ба он вобастаро амали намуда, онро бо хулосаҳои дахлдор тасдиқ мекунад.